PCOS / PMOS

Aşağısı direkt internet sitesine kopyala-yapıştır son sürüm:

PCOS, yani Polikistik Over Sendromu, yeni uluslararası terminolojide PMOS – Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome adıyla da anılmaktadır.

Bu isim değişikliği önemlidir. Çünkü PCOS yalnızca “yumurtalıklarda kist olması” şeklinde düşünülmemelidir.

PCOS/PMOS;

• adet düzenini,
• yumurtlamayı,
• androjen hormonlarının etkilerini,
• kıllanmayı ve akneyi,
• metabolik sağlığı,
• glukoz metabolizmasını,
• gebelik planını,
• endometrium sağlığını

etkileyebilen çok yönlü bir endokrin-metabolik durumdur.

Buna rağmen hastalar Google’da hâlâ en sık PCOS, polikistik over ve polikistik over sendromu ifadelerini aradığı için bu yazıda SEO açısından PCOS terimini koruyacak, yeni adı olan PMOS kavramını da doğru şekilde açıklayacağız.

Bursa’da PCOS veya PMOS nedeniyle kadın doğum uzmanına başvuran hastaların en sık sorduğu sorular genellikle şunlardır:

PCOS varsa çocuğum olur mu?

Zayıfım, yine de PCOS olabilir miyim?

Ultrasonda kist var denildi; kesin PCOS muyum?

PCOS’ta gerçekten kist mi var?

İnsülin direncim var mı?

Metformin kullanmalı mıyım?

İnositol gerçekten işe yarar mı?

Doğum kontrol hapı yumurtalıkları tembelleştirir mi?

PCOS ilaçları bağımlılık yapar mı?

Karbonhidratı tamamen kesmeli miyim?

Glutensiz beslenmeli miyim?

Lazer epilasyon işe yarar mı?

Jilet kılları kalınlaştırır mı?

PCOS kansere dönüşür mü?

PCOS yumurta rezervini bitirir mi?

Bu soruların çoğunun cevabı sosyal medyada anlatıldığı kadar siyah-beyaz değildir.

PCOS/PMOS tedavisinde temel yaklaşım hastalığın adını değil, kişinin asıl problemini tedavi etmektir.

PCOS'un yeni adı PMOS mu?

Evet. PMOS, uzun yıllardır PCOS olarak bildiğimiz sendrom için kullanılan yeni uluslararası terminolojidir.

PMOS yeni bir hastalık değildir.

PCOS ile PMOS aynı klinik tabloyu ifade eder.

Yeni isim, hastalığın yalnızca yumurtalıkta “çok sayıda kist” bulunmasından ibaret olmadığını daha iyi vurgulamayı amaçlar.

Bu nedenle bugün bir hasta:

• PCOS,
• polikistik over sendromu,
• PMOS

ifadelerinden herhangi biriyle karşılaşabilir.

PCOS ile PMOS arasında fark var mı?

Temel olarak hayır.

PMOS, PCOS’un yeni adlandırmasıdır.

Tanı ve tedavi yaklaşımında hastanın:

• yumurtlama düzeni,
• androjen bulguları,
• metabolik özellikleri,
• gebelik isteği,
• yaşam dönemi

birlikte değerlendirilir.

Neden hâlâ PCOS kelimesini kullanıyoruz?

Çünkü hasta aramalarında PCOS ve polikistik over ifadeleri hâlâ çok yaygındır.

Bu nedenle bilimsel terminolojiyi PMOS olarak açıklarken, hastaların doğru bilgiye ulaşabilmesi için PCOS terimini de kullanmaya devam etmek gerekir.

PCOS / PMOS nedir?

PCOS/PMOS; ovulasyon bozukluğu, androjen fazlalığı ve bazı kadınlarda polikistik over morfolojisi ile seyreden hormonal-metabolik bir sendromdur.

Her kadında aynı şekilde ortaya çıkmaz.

Bir kadında en belirgin problem:

adet düzensizliği

olabilir.

Başka bir kadında:

kıllanma ve akne

ön planda olabilir.

Bir diğer hastada ilk başvuru nedeni:

gebelikte gecikme

olabilir.

Bazı kadınlarda ise PCOS tanısı metabolik değerlendirme sırasında gündeme gelir.

Bu nedenle PCOS tek tip bir hastalık değildir.

PCOS belirtileri nelerdir?

PCOS/PMOS’ta görülebilecek belirtiler arasında:

• Seyrek adet görme
• Uzun süre adet olmama
• Düzensiz yumurtlama
• Gebelikte gecikme
• Yüz veya vücutta kıllanma
• Akne
• Saçlarda incelme
• Kilo alma eğilimi
• Bel çevresinde yağlanma
• Glukoz metabolizması bozukluğu
• Ultrasonda polikistik over görünümü

bulunabilir.

Ancak her PCOS hastasında bu belirtilerin tamamı bulunmaz.

PCOS tanısı nasıl konur?

PCOS tanısı yalnızca ultrasonla konulmaz.

Erişkin kadınlarda, benzer tabloya yol açabilecek diğer nedenler dışlandıktan sonra temel olarak üç başlık değerlendirilir:

1. Ovulasyon veya adet düzensizliği
2. Klinik veya biyokimyasal hiperandrojenizm
3. Polikistik over morfolojisi

Uygun kombinasyonların bulunması tanıyı destekler.

Adet düzensizliği ile klinik hiperandrojenizm birlikte belirginse ultrason her zaman gerekli olmayabilir.

PCOS tanısı için ultrason şart mı?

Hayır.

Bazı kadınlarda klinik bulgular tanı için yeterince güçlü olabilir.

Özellikle adet düzensizliği ve hiperandrojenizm birlikte bulunduğunda ultrason tanı için her zaman zorunlu değildir.

Ergenlerde ultrasonla PCOS tanısı konur mu?

Ergenlik döneminde yumurtalıkların görünümü erişkinlerden farklı olabilir.

Bu nedenle yalnızca polikistik over görünümüne bakarak ergen bir genç kıza PCOS tanısı koymak yanlış tanıya yol açabilir.

Yumurtalıkta kist varsa kesin PCOS mudur?

Hayır. Bir over kisti PCOS tanısı koydurmaz.

Fonksiyonel kist, endometrioma veya dermoid kist gibi gerçek over kistleri ile PCOS’taki polikistik görünüm farklı durumlardır.

PCOS’ta görülen küçük yapılar çoğunlukla gelişimin erken dönemindeki foliküllerdir.

Yani PCOS adındaki “kist” kelimesi hastaları yanıltabilir.

PCOS'ta gerçekten kist var mı?

Çoğu zaman halk arasında düşünüldüğü anlamda büyük over kistleri yoktur.

Ultrasonda görülen yapılar küçük foliküllerdir.

Polikistik over görünümü varsa kesin PCOS muyum?

Hayır.

Düzenli adet gören ve normal yumurtlayan bazı kadınlarda da polikistik over morfolojisi görülebilir.

Ultrason tek başına tanı değildir.

PCOS olup ultrason normal olabilir mi?

Evet.

Düzensiz yumurtlama ve hiperandrojenizm kriterlerini karşılayan bir kadında ultrason normal olsa bile PCOS düşünülebilir.

PCOS kistleri patlar mı?

PCOS’taki küçük foliküller büyük fonksiyonel kistler gibi değerlendirilmez.

“Kist patlaması” farklı bir klinik durumdur.

Polikistik over ameliyat edilir mi?

PCOS rutin olarak kist ameliyatıyla tedavi edilmez.

Tek taraflı, büyük, kompleks veya ağrı yapan gerçek over kistleri ise PCOS’tan bağımsız olarak değerlendirilmelidir.

AMH yüksekse kesin PCOS mudur?

Hayır.

PCOS’ta çok sayıda küçük folikül nedeniyle AMH yüksek olabilir.

Ancak AMH tek başına PCOS tanısı koydurmaz.

AMH’nin yorumu:

• yaş,
• ultrason,
• adet düzeni,
• androjen bulguları

ile birlikte yapılmalıdır.

PCOS sadece kilolu kadınlarda mı olur?

Hayır. PCOS her beden ölçüsündeki kadında görülebilir.

Kilo fazlalığı bazı metabolik riskleri ve belirtileri artırabilir ancak PCOS tanı kriteri değildir.

Normal kilolu veya zayıf bir kadında da:

• seyrek adet,
• yumurtlama bozukluğu,
• kıllanma,
• akne,
• saçlarda incelme,
• gebelikte gecikme

görülebilir.

Halk arasında bu durum zaman zaman “zayıf PCOS” veya “lean PCOS” olarak adlandırılır.

Zayıf PCOS hastasında insülin direnci olabilir mi?

Evet.

Metabolik özellikler yalnızca fazla kilolu kadınlarda görülmez.

Ancak yalnızca açlık insülini yüksek olduğu için herkese otomatik olarak “insülin direnci” tanısı koymak doğru değildir.

Gerektiğinde glisemik değerlendirmede 75 gram OGTT kullanılabilir.

Zayıf PCOS hastası kilo vermeli mi?

Hayır.

Normal kilolu bir kadının hedefi gereksiz kilo kaybı değildir.

Bu hastalarda hedef:

• sağlıklı beslenme,
• kas kütlesini destekleme,
• direnç ve aerobik egzersiz,
• uyku düzeni,
• metabolik sağlığı koruma,
• ilerleyici kilo artışını önleme

olabilir.

Sağlıklı yaşamın faydası yalnızca tartıdaki rakamla ölçülmez.

Kilo alamamak PCOS belirtisi mi?

Tipik bir tanı kriteri değildir.

Belirgin kilo kaybı veya kilo alamama varsa farklı nedenler ayrıca değerlendirilmelidir.

PCOS olan herkes kilo vermek zorunda mı?

Hayır.

Normal kilodaki bir kadına sırf PCOS tanısı var diye kilo vermesini önermek doğru değildir.

Yüksek kilolu bazı kadınlarda mütevazı kilo kaybı:

• adet düzeni,
• ovulasyon,
• glukoz metabolizması

üzerinde fayda sağlayabilir.

Ancak bütün sağlık hedefini tartıdaki rakama indirgemek de doğru değildir.

Yüzde 5 kilo verirsem PCOS geçer mi?

Hayır.

Bazı hastalarda metabolik ve ovulatuvar sonuçlar iyileşebilir ancak PCOS’un tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Kilo veremiyorsam PCOS tedavisi alamaz mıyım?

Hayır.

Her beden ölçüsündeki kadın kanıta dayalı tedaviye ve fertilite desteğine erişmelidir.

PCOS'ta kas yapmak faydalı mı?

Evet.

Direnç egzersizleri kas kütlesini ve insülin duyarlılığını destekleyebilir.

Hızlı kilo verme diyetleri uygun mu?

Çok düşük kalorili ve sürdürülemez diyetler:

• kas kaybı,
• besin eksikliği,
• yeme davranışı sorunları

oluşturabilir.

Beslenme planı kişinin yaşamına, kültürüne, bütçesine ve gebelik planına uyarlanmalıdır.

PCOS'ta karbonhidrat tamamen kesilmeli mi?

Hayır. PCOS varsa bütün karbonhidratların yasaklanması gerektiğini gösteren güçlü bilimsel kanıt yoktur.

Karbonhidratın:

• kalitesi,
• porsiyonu,
• lif içeriği,
• öğünün bütünü

önemlidir.

Şekerli içecek ve yoğun işlenmiş ürünlerle;

• sebze,
• baklagil,
• tam tahıl,
• meyve

aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

PCOS'ta ekmek yenir mi?

Evet.

Ekmeğin türü, miktarı ve öğünün tamamı önemlidir.

PCOS'ta meyve yenir mi?

Evet.

Meyvenin porsiyonu ve bütün olarak tüketilmesi önemlidir.

PCOS'ta pirinç veya patates yasak mı?

Hayır.

Zorunlu bir yasak yoktur.

Porsiyon ve öğün dengesi kişiye göre planlanabilir.

Akşam karbonhidrat yemek PCOS'u bozar mı?

Tek başına saat belirleyici değildir.

Günlük toplam, kalite, porsiyon ve kişinin metabolik yanıtı daha önemlidir.

Ketojenik diyet PCOS'u geçirir mi?

Hayır.

Bazı kişiler kısa dönemde düşük karbonhidratlı beslenmeden yarar görebilir.

Ancak ketojenik diyetin PCOS’u kalıcı olarak ortadan kaldırdığı gösterilmiş değildir.

Sürdürülebilirlik, lif alımı, lipid profili, gebelik planı ve yeme davranışı dikkate alınmalıdır.

Glutensiz beslenme PCOS'u geçirir mi?

Hayır.

Çölyak hastalığı veya doğrulanmış glutenle ilişkili bir problem yoksa glutensiz beslenmenin PCOS’u tedavi ettiği gösterilmemiştir.

Gluten içeren bazı gıdalar aynı zamanda:

• rafine un,
• şeker,
• yüksek enerji

içerdiği için bunlar kesildiğinde kişinin beslenmesi genel olarak iyileşebilir.

Bu durumda görülen fayda doğrudan glutenin çıkarılmasından kaynaklanmayabilir.

Kimler glutensiz beslenmeli?

• Çölyak hastalığı
• Buğday alerjisi
• Hekim tarafından değerlendirilmiş gluten ilişkili hastalık

bulunan kişilerde gerekli olabilir.

PCOS varsa çölyak testi yaptırmalı mıyım?

PCOS tek başına otomatik çölyak testi nedeni değildir.

Belirti, aile öyküsü, demir eksikliği veya klinik şüphe varsa değerlendirme planlanabilir.

Gereksiz glutensiz beslenmenin zararı olabilir mi?

Olabilir.

• Lif alımı azalabilir.
• B vitaminleri ve demir alımı etkilenebilir.
• Beslenme maliyeti artabilir.
• “Glutensiz” ürünlerin otomatik olarak sağlıklı olduğu düşünülebilir.

PCOS için en iyi diyet hangisi?

Herkes için tek bir en iyi PCOS diyeti yoktur.

Beslenme planı:

• glukoz durumuna,
• kiloya,
• aktiviteye,
• gebelik isteğine,
• kültüre,
• bütçeye,
• sürdürülebilirliğe

göre düzenlenmelidir.

Genel olarak:

• liften zengin sebzeler,
• baklagiller,
• uygun tam tahıllar,
• yeterli protein,
• sağlıklı yağlar,
• daha az ultra işlenmiş gıda

güçlü bir başlangıç oluşturabilir.

PCOS ilaçları bağımlılık yapar mı?

Hayır.

PCOS tedavisinde kullanılan:

• doğum kontrol hapları,
• metformin,
• antiandrojen ilaçlar

bağımlılık yapan ilaçlar değildir.

İlaç bırakıldığında şikâyetlerin geri dönmesi bağımlılık değil, altta yatan PCOS yatkınlığının yeniden görünmesidir.

Neden ilaç bırakınca adet veya kıllanma tekrar bozuluyor?

İlaç kullanıldığı sürece belirli bir hedefi kontrol eder.

İlaç kesildiğinde:

• düzensiz yumurtlama,
• akne,
• kıllanma,
• metabolik problem

yeniden belirginleşebilir.

Bu durum yoksunluk değildir.

PCOS ilaçları ömür boyu mu kullanılır?

Hayır.

Tedavi kişinin yaşam dönemine ve hedeflerine göre değişir.

Gebelik istemeyen dönemde kullanılan bir ilaç gebelik planında bırakılabilir.

Metformin metabolik gereksinim sürdüğü sürece değerlendirilebilir.

Antiandrojen tedavilerde gebelik ihtimali ayrıca dikkate alınmalıdır.

PCOS ilacını kendi kendime bırakabilir miyim?

Tedavi kesilmeden önce:

• adet-endometrium güvenliği,
• gebelik isteği,
• metabolik sonuçlar,
• yan etkiler

değerlendirilmelidir.

Özellikle uzun süre adet görmeyen bir hastanın “ilaçsız doğal çözüm” düşüncesiyle kontrolsüz takip edilmesi doğru değildir.

Doğum kontrol hapı yumurtalıkları tembelleştirir mi?

Hayır.

Doğum kontrol hapı kullanılırken ovulasyon geçici olarak baskılanır.

Bu kalıcı yumurtalık tembelliği veya kısırlık değildir.

Hap bırakılınca adet neden tekrar bozuluyor?

Kombine doğum kontrol hapı düzenli çekilme kanaması oluşturabilir.

Hap bırakıldığında kadının kendi doğal ovulasyon düzeni geri gelir.

İlaçtan önce yumurtlama düzensizse tekrar uzun adet araları görülebilir.

Geri dönen şey ilaç bağımlılığı değil, PCOS’un kendisidir.

Doğum kontrol hapı yumurta rezervini azaltır mı?

Hormonal kontrasepsiyon sırasında:

• AMH,
• antral folikül sayısı

geçici olarak daha düşük ölçülebilir.

Bu, yumurtaların tükendiği anlamına gelmez.

Doğum kontrol hapını bırakınca hemen hamile kalabilir miyim?

Evet.

Ovulasyon kısa sürede geri dönebilir ve ilk döngüde bile gebelik oluşabilir.

PCOS'ta doğum kontrol hapı neden kullanılır?

Gebelik istemeyen uygun kadınlarda:

• adet düzenini yönetmek,
• endometriumu korumak,
• kıllanmayı azaltmak,
• akneyi azaltmak

amacıyla kullanılabilir.

Ancak migren, sigara, hipertansiyon ve tromboz riski gibi faktörler kişiselleştirilmelidir.

Metformin PCOS'ta neden kullanılır?

Metformin PCOS’ta öncelikle metabolik hedefler için değerlendirilen ilaçlardan biridir.

Karaciğerin glukoz üretimini azaltır ve insülin duyarlılığını destekler.

Özellikle metabolik risk belirginse düşünülebilir.

Normal kilolu kadınlarda da kişisel risklere göre kullanılabilir ancak her PCOS hastasına otomatik verilmez.

Metformin bağımlılık yapar mı?

Hayır.

Metformin bağımlılık oluşturan bir ilaç değildir.

Bırakıldığında glukoz, iştah veya adet düzenindeki kazanımlar azalırsa bu yoksunluk değil, metabolik ihtiyacın devam etmesidir.

Metformin bırakınca ne olur?

Kişiye göre:

• glisemik kontrol bozulabilir,
• iştah değişebilir,
• adet düzeninde kazanımlar azalabilir.

Kesme kararı kullanım nedenine göre verilmelidir.

Metformin ne kadar süre kullanılır?

Herkes için tek bir standart süre yoktur.

Uzun dönem gereksinim:

• HbA1c/OGTT,
• kilo ve bel çevresi,
• gebelik planı,
• yaşam tarzı,
• yan etkiler

göz önüne alınarak değerlendirilir.

Uzun süreli kullanımda bazı hastalarda B12 düzeyi izlenebilir.

Metforminin yan etkileri nelerdir?

En sık:

• bulantı,
• gaz,
• karın rahatsızlığı,
• ishal

görülebilir.

Düşük dozla başlamak, dozu kademeli artırmak ve uygun hastalarda uzatılmış salımlı form kullanmak toleransı artırabilir.

Metformin kilo verdirir mi?

Metformin bir zayıflama ilacı değildir.

Bazı kişilerde mütevazı kilo desteği sağlayabilir.

Metformin kıllanmayı geçirir mi?

Kıllanma tedavisinde birinci tercih değildir.

Metabolik hedeflerde daha belirgin rolü vardır.

Berberin metforminin yerine geçer mi?

Mevcut kanıt, berberini metforminin eşdeğer alternatifi kabul etmek için yeterli değildir.

İnositol PCOS'u tedavi eder mi?

İnositol bazı PCOS hastalarında yardımcı olabilir ancak PCOS’u tamamen geçiren bir tedavi değildir.

Bazı metabolik parametrelerde fayda görülebilir.

Bununla birlikte:

• ovulasyon,
• kıllanma,
• kilo

gibi klinik sonuçlardaki yarar daha sınırlıdır.

Myo-inositol mü D-chiro-inositol mü?

Her iki form ve bunların farklı kombinasyonları kullanılmaktadır.

Ancak mevcut kaliteli kanıt:

• belirli bir tipi,
• belirli bir dozu,
• “40:1” oranını

bütün PCOS hastaları için üstün ilan etmeye yetmez.

40:1 inositol oranı kesin en iyi oran mı?

Hayır.

Piyasada sık kullanılan bir oran olması, herkes için bilimsel olarak kanıtlanmış en iyi oran olduğu anlamına gelmez.

İnositol metforminin yerine geçer mi?

Her zaman değil.

Metabolik risk, tolerans ve tedavi hedefi birlikte değerlendirilmelidir.

İnositol gebelik isteyenlerde işe yarar mı?

Ovulasyon veya canlı doğum garantisi vermez.

Anovulatuvar infertilitede güncel kanıta dayalı ilk basamak farmakolojik yaklaşım letrozoldür.

İnositol kullanımı fertilite değerlendirmesini veya yaş faktörünü geciktirmemelidir.

İnositol ve metformin birlikte kullanılabilir mi?

Bazı hastalarda kullanılabilir ancak otomatik bir kombinasyon değildir.

PCOS'ta kıllanma neden olur?

PCOS’ta kıllanmanın temel nedeni androjenlerin kıl folikülü üzerindeki etkisidir.

Özellikle:

• çene,
• üst dudak,
• göğüs,
• karın,
• sırt

gibi bölgelerde ince kıllar zamanla daha kalın terminal kıllara dönüşebilir.

Jilet kılları kalınlaştırır mı?

Hayır.

Jilet:

• kıl kökü sayısını artırmaz,
• yeni kıl folikülü oluşturmaz,
• gerçek kıl kalınlığını artırmaz.

Kıl deri yüzeyinden düz şekilde kesildiği için uzarken daha sert ve koyu görünebilir.

PCOS'ta jilet kullanmak kıllanmayı artırır mı?

Hayır.

PCOS’ta kıllanmanın artmasının nedeni jilet değil androjen etkisidir.

Yüz bölgesinde jilet kullanılabilir mi?

Uygun teknikle geçici bir kıl alma yöntemi olarak kullanılabilir.

Akne, folikülit veya hassas cilt varsa tahriş açısından dikkat gerekir.

Lazer öncesi jilet kullanılır mı?

Çoğu lazer protokolünde kıl kökünü tamamen çıkaran ağda veya cımbız yerine jilet tercih edilir.

Uygulama merkezinin zamanlama önerisine uyulmalıdır.

PCOS'ta lazer epilasyon işe yarar mı?

Evet. Lazer veya ışık temelli yöntemler PCOS’a bağlı koyu terminal kılları azaltabilir.

Ancak:

lazer PCOS’u tedavi etmez.

Androjen etkisi devam ettiği için bazı kadınlarda:

• daha fazla seans,
• bakım seansları

gerekebilir.

PCOS'ta lazer neden tekrar gerekebilir?

Hormonal etki sürerse yeni foliküller terminal kıla dönüşebilir.

Bu nedenle sonuç “bir kez yaptır, ömür boyu hiç çıkmasın” şeklinde sunulmamalıdır.

Hormon tedavisiyle lazer birlikte yapılabilir mi?

Gebelik düşünmeyen uygun kadınlarda medikal tedavi yeni kılların gelişimini azaltabilir.

Kozmetik ve medikal tedaviler birlikte planlanabilir.

Lazer her kıl renginde işe yarar mı?

Koyu kıllarda daha etkilidir.

Sarı, gri ve beyaz kıllarda etkinlik daha düşüktür.

IPL ile lazer aynı şey mi?

Hayır.

IPL lazer değildir.

Kıl azaltmada kullanılabilir ancak teknolojisi farklıdır.

Ev tipi IPL cihazlarının PCOS kıllanmasındaki etkinliğine ilişkin kanıt daha sınırlıdır.

Lazer kılları artırabilir mi?

Nadiren paradoksal kıllanma görülebilir.

Bölge, cihaz, enerji ve hormonal zemin önemlidir.

PCOS kısırlık yapar mı?

PCOS kısırlıkla eş anlamlı değildir.

Gebeliği geciktiren temel sorun çoğu zaman yumurtlamanın seyrek veya düzensiz olmasıdır.

Yılda 12 kez yerine birkaç kez yumurtlayan bir kadının doğal gebelik fırsatı azalır.

Ancak bu:

• yumurtaların bittiği,
• rahmin gebelik taşıyamayacağı,
• kesin tüp bebek gerektiği

anlamına gelmez.

PCOS hastası doğal yolla hamile kalabilir mi?

Evet.

Adetleri düzensiz olsa bile bazı kadınlar kendiliğinden yumurtlayabilir.

Ancak çok seyrek adet gören bir kadının yalnızca takvim uygulamasını takip ederek aylar kaybetmesi doğru olmayabilir.

PCOS'ta gebelik neden gecikir?

Temel nedenlerden biri folikülün düzenli olarak seçilip olgunlaşamaması ve ovulasyonun seyrekleşmesidir.

Ancak gebelik değerlendirmesinde yalnızca PCOS’a odaklanılmamalıdır.

Aynı zamanda:

• yaş,
• spermiogram,
• tüpler,
• rahim içi patolojiler,
• tiroit,
• prolaktin

değerlendirilmelidir.

PCOS'ta gebelik için ilk ilaç hangisidir?

Anovulasyona bağlı infertilitede ve başka infertilite faktörü yoksa güncel kılavuzda letrozol, ilk basamak farmakolojik ovulasyon indüksiyonu olarak öne çıkar.

Metformin her hastada “gebelik ilacı” değildir.

Gerektiğinde:

• klomifen,
• gonadotropin,
• aşılama,
• tüp bebek

değerlendirilebilir.

PCOS varsa tüp bebek şart mı?

Hayır.

Tüp bebek genellikle ilk seçenek değildir.

PCOS hastası ne zaman gebelik için doktora başvurmalı?

Şu durumlarda standart bekleme süresini doldurmadan değerlendirme düşünülebilir:

• adetlerin yılda sekizden az olması,
• 90 günü aşan kanamasız dönem,
• 35 yaş üzerinde olmak,
• bilinen erkek faktörü,
• tüp problemi şüphesi.

Bursa'da PCOS ve gebelik değerlendirmesinde neye bakılmalı?

Bursa’da PCOS nedeniyle gebelik planlayan bir çiftte yalnızca yumurtlama değil, çiftin bütün fertilite faktörleri birlikte değerlendirilmelidir.

PCOS yumurta rezervini bitirir mi?

Hayır. PCOS tipik olarak düşük yumurta rezervi anlamına gelmez.

Birçok PCOS hastasında:

• AMH yüksek,
• antral folikül sayısı fazla

olabilir.

Ancak yüksek sayı iyi yumurta kalitesi veya gelecekte kesin gebelik anlamına gelmez.

PCOS'ta AMH neden yüksek olur?

Çok sayıda küçük antral folikül nedeniyle AMH yükselebilir.

AMH, folikül havuzu hakkında bilgi verebilir ancak:

• yumurta kalitesini,
• doğal gebelik ihtimalini,
• gelecekte kesin gebeliği

tek başına göstermez.

PCOS'ta yumurta neden çıkmıyor?

Sorun çoğu zaman yumurtanın olmaması değil, folikülün düzenli seçilip olgunlaşamamasıdır.

AMH yüksekse geç yaşta kesin hamile kalır mıyım?

Hayır.

PCOS yaşa bağlı yumurta kalitesi azalmasını durdurmaz.

Yaş ilerledikçe kromozomal normal yumurta olasılığı azalır.

Gebelik planını yalnızca yüksek AMH’ye güvenerek gereksiz ertelemek doğru değildir.

PCOS erken menopoz yapar mı?

PCOS erken menopozla eş anlamlı değildir.

Bireysel menopoz yaşı yalnızca PCOS’a bakılarak tahmin edilemez.

Over ameliyatları rezervi etkileyebilir mi?

Endometrioma ameliyatı veya tekrarlayan over cerrahileri rezervi etkileyebilir.

Bu durum PCOS’un kendisinden farklıdır.

PCOS kansere dönüşür mü?

PCOS doğrudan kansere dönüşen bir hastalık değildir.

Ancak uzun süre yumurtlamama ve adet görmeme, endometriumun progesteronla düzenli karşılaşmamasına neden olabilir.

Bu durum:

• endometrial hiperplazi,
• endometrium kanseri

riskini artırabilir.

PCOS rahim kanseri yapar mı?

PCOS’lu kadınlarda endometrial hiperplazi ve endometrium kanseri riski artabilir.

Bununla birlikte bireysel toplam risk düşüktür.

Bu nedenle belirtisi olmayan her PCOS hastasına rutin biyopsi yapılmaz.

PCOS'ta endometrium riskini artıran durumlar nelerdir?

• Uzun süre tedavisiz amenore
• Yüksek kilo
• Tip 2 diyabet
• Kalıcı endometrium kalınlığı

ek risk oluşturabilir.

Üç ay adet olmamak tehlikeli mi?

Tek sefer üç ay adet görmemek otomatik olarak kanser anlamına gelmez.

Ancak 90 günü aşan kanamasız dönemler endometrium güvenliği açısından değerlendirilmelidir.

PCOS over veya meme kanseri yapar mı?

“PCOS kesin over veya meme kanseri yapar” demek doğru değildir.

En net klinik odak endometrium sağlığıdır.

Her PCOS hastasına endometrium biyopsisi gerekir mi?

Hayır.

Kanama, ultrason bulguları ve kişisel risklere göre karar verilir.

PCOS evlenince geçer mi?

Hayır.

Evlilik veya cinsel ilişkinin başlaması PCOS’u tedavi etmez.

PCOS:

• hormonal,
• genetik,
• ovulatuvar,
• metabolik

bileşenleri olan bir durumdur.

Evlendikten sonra adetlerim düzeldi; PCOS geçti mi?

Her zaman değil.

Bu dönemde:

• kilo,
• uyku,
• beslenme,
• aktivite,
• kullanılan ilaçlar

değişmiş olabilir.

Belirtilerin iyileşmesi olumlu olabilir ancak PCOS’un tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Cinsel ilişki yumurtlamayı düzenler mi?

Hayır.

Düzenli ilişki gebelik fırsatını artırabilir ancak yumurtlama olmayan bir kadında ovulasyonu oluşturmaz.

PCOS ilişki sırasında ağrı yapar mı?

PCOS tipik bir ağrılı ilişki nedeni değildir.

Ağrı varsa:

• endometriozis,
• enfeksiyon,
• vulvovajinal nedenler,
• pelvik taban sorunları

araştırılmalıdır.

PCOS doğum yapınca geçer mi?

Hayır. Gebelik ve doğum PCOS’u tedavi etmez.

Bazı kadınlarda doğum sonrasında adetler daha düzenli hale gelebilir.

Bazılarında düzensizlik devam eder.

Bu farklılık PCOS’un tamamen kaybolduğu anlamına gelmez.

Doğumdan sonra adet gecikmesi PCOS mu?

Emzirme sırasında prolaktin etkisiyle adet gecikmesi normal olabilir.

Emzirme azaldıktan veya bittikten sonra uzun süre adet görülmüyorsa:

• gebelik,
• tiroit,
• prolaktin,
• PCOS

dahil nedenler değerlendirilir.

Bir kez doğum yaptım; ikinci gebelik kolay olur mu?

İlk gebeliğin gerçekleşmiş olması olumlu bir bilgidir.

Ancak ikinci gebelik:

• yaş,
• ovulasyon,
• metabolik sağlık,
• sperm,
• tüpler

gibi faktörlere bağlıdır.

Sekonder infertilite görülebilir.

Doğum sonrası metabolik takip gerekir mi?

Evet.

PCOS’ta glukoz bozukluğu ve tip 2 diyabet riski önemlidir.

Gebelik diyabeti yaşandıysa doğum sonrası glisemik değerlendirme özellikle önemlidir.

Sezaryen veya normal doğum PCOS'u değiştirir mi?

Hayır.

Doğum şekli PCOS’u ortadan kaldırmaz.

PCOS menopozda geçer mi?

Menopozla birlikte adet ve ovulasyon dönemi sona erer ancak PCOS’un yaşam boyu etkileri tamamen ortadan kalkmaz.

Metabolik riskler önemini koruyabilir.

Özellikle:

• glukoz metabolizması,
• lipidler,
• kan basıncı,
• uyku apnesi,
• kardiyometabolik risk

izlenmelidir.

Menopozda kıllanma artarsa PCOS denilebilir mi?

Her zaman değil.

Menopoz sonrasında:

• yeni başlayan hızlı kıllanma,
• ses kalınlaşması,
• belirgin virilizasyon

varsa yalnızca eski PCOS tanısına bağlanmamalıdır.

Androjen salgılayan farklı durumlar araştırılmalıdır.

PCOS öyküsü menopoz hormon tedavisine engel mi?

Tek başına engel değildir.

Karar:

• yaş,
• menopozdan geçen süre,
• meme ve endometrium,
• tromboz riski,
• kardiyovasküler risk,
• uterus varlığı,
• semptomlar

değerlendirilerek kişiselleştirilir.

Menopoz sonrası kanama PCOS'a bağlanabilir mi?

Hayır.

Menopoz sonrası vajinal kanama ayrıca değerlendirilmelidir.

PCOS / PMOS tedavisi nasıl yapılır?

PCOS için tek bir ilaç veya tek bir diyet yoktur.

Tedaviyi belirleyen ana soru:

“Bu hastanın şu anda temel problemi nedir?”

olmalıdır.

Adet düzensizliği ön plandaysa

Amaç:

• düzenli endometrial korunma,
• aşırı veya düzensiz kanamanın yönetimi

olabilir.

Kıllanma veya akne ön plandaysa

Uygun hastalarda:

• kombine hormonal tedavi,
• gerekli durumlarda antiandrojenler,
• lazer epilasyon

değerlendirilebilir.

Metabolik sorun ön plandaysa

• beslenme,
• fiziksel aktivite,
• uyku,
• kilo yönetimi,
• metformin

gündeme gelebilir.

Gebelik isteniyorsa

Tedavinin odağı ovulasyon ve fertiliteye kayar.

Gerekli hastalarda letrozol gibi ovulasyon indüksiyon tedavileri değerlendirilebilir.

PCOS'ta hangi testler yapılır?

Her hastaya bütün testler yapılmaz.

Klinik duruma göre:

• total ve/veya serbest testosteron,
• TSH,
• prolaktin,
• 17-OH progesteron,
• glukoz değerlendirmesi,
• OGTT,
• lipid profili,
• kan basıncı,
• ultrason

değerlendirilebilir.

Amaç yalnızca PCOS tanısı koymak değildir.

Aynı zamanda:

• benzer hormonal hastalıkları dışlamak,
• metabolik riski belirlemek,
• gebelik planını değerlendirmek

gerekir.

Bursa'da PCOS / PMOS değerlendirmesi nasıl yapılır?

Bursa’da PCOS, polikistik over veya yeni adıyla PMOS nedeniyle kadın doğum uzmanına başvuran bir hastada yalnızca ultrason görüntüsüne bakarak tedavi planlamak doğru değildir.

Klinik yaklaşımımda PCOS/PMOS değerlendirmesini dört temel başlıkta ele alıyorum:

1. Adet ve yumurtlama

Adet sıklığı ve ovulasyon düzeni değerlendirilir.

2. Androjen bulguları

• Kıllanma
• Akne
• Saçlarda incelme
• Hormon sonuçları

birlikte değerlendirilir.

3. Metabolik sağlık

• Glukoz metabolizması
• Lipidler
• Kan basıncı
• Kilo ve bel çevresi

kişiye göre değerlendirilir.

4. Gebelik planı

Gebelik isteyen bir kadınla gebelik düşünmeyen bir kadının tedavisi aynı değildir.

20 yaşında kıllanma nedeniyle başvuran bir kadın, 32 yaşında gebelik isteyen bir kadın ve 45 yaşında metabolik riskleri ön plana çıkan bir kadın aynı tedaviyi almamalıdır.

Bursa'da PCOS doktoru seçerken nelere dikkat edilmeli?

Bursa’da PCOS doktoru, PMOS doktoru, polikistik over doktoru, kadın doğum uzmanı veya jinekolog arayan hastaların değerlendirme sırasında şu sorulara dikkat etmesi yararlı olabilir:

• Tanı yalnızca ultrasonla mı konuyor?
• Adet ve yumurtlama öyküsü değerlendiriliyor mu?
• Kıllanma ve akne ayrıca ele alınıyor mu?
• Metabolik riskler değerlendiriliyor mu?
• Gereksiz kilo damgalaması yapılıyor mu?
• Gebelik isteği tedavi planını değiştiriyor mu?
• Uzun adet gecikmelerinde endometrium korunması konuşuluyor mu?
• Metformin herkese otomatik mi veriliyor?
• Takviyeler ilaçların yerine kesin çözüm gibi mi anlatılıyor?
• Gebelik isteyen çiftte erkek faktörü ve tüpler de değerlendiriliyor mu?

PCOS/PMOS tek bir ultrason görüntüsü değil, bütüncül değerlendirme gerektiren bir sendromdur.

Bursa PCOS / PMOS tedavisi herkeste aynı mı?

Hayır.

Bursa’da PCOS tedavisi arayan bir hastada amaç “PCOS için tek doğru ilacı” bulmak değildir.

Tedavi:

yaşa + şikâyete + metabolik duruma + gebelik isteğine + kişisel risklere

göre düzenlenmelidir.